«33 ερωτήσεις / 33 questions», πρόταση εικαστικής δράσης για τη συμμετοχική έρευνα δράσης «Ι-όλα ή τίποτα» – Κώστας Ντάφλος


«33 ερωτήσεις / 33 questions», κείμενα / εικόνες / ιστός / web, art object + art book

Ο Κώστας Ντάφλος, οργανώνει ένα διαδραστικό παιχνίδι ερωταπαντήσεων, αρχικά ανάμεσα στα μέλη της ομάδας (με προοπτική ανοίγματος σε ευρύτερους κύκλους συμμετεχόντων), με στόχο την απόκτηση ενός γλυπτικού «επάθλου». Κινείται ανάμεσα σε ανθρωπολογικά, κοινωνιολογικά και καλλιτεχνικά τεκμήρια του αποθετηρίου που βρίσκεται υπό συγκρότηση και λειτουργεί παιγνιωδώς αποδομητικά, μεταξύ πληροφόρησης και εννοιολόγησής τους. Έτσι στην ουσία, το τροφοδοτεί επιτελεστικά με νέα δεδομένα, μέσα από τις ερμηνείες και τις μυθοποιητικές προβολές των συμμετεχόντων. Η πρότασή του αποδεσμεύεται από τη χωρικότητα του τόπου, προσαρμοζόμενη στη συνθήκη, χωρίς να αποκλείει την επιστροφή στον τόπο. Οι επιρροές του πηγάζουν από τα κινήματα της mail art, dialogical art και archive art, τη φιλοσοφική θεώρηση της αποδόμησης και τις λογοτεχνικές – ανθρωπολογικές μυθοποιητικές εκδοχές.

ΠΕΥΚΑΚΙΑ Αγίας Παρασκευής. Γνωρίζετε ότι … – Λένα Μαρκή, aparaskevi-images, 3/7/2014

v       Η παλιά ονομασία ήταν «Βρωμοπούσι». Το όνομα αυτό σώζεται σε επίσημους χάρτες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού του 1981. Σε παλιά συμβόλαια οικοπέδων & αγροτεμαχίων σώζεται και η ονομασία «βρωμοπήγαδο». Ονομασίες χαρακτηριστικές της τότε εδαφολογικής ιδιομορφίας της περιοχής. Η περιοχή αποτελούσε βαλτότοπο και γνωστό κυνηγότοπο για Αγιοπαρασκευιώτες και Αθηναίους. Στη δεκαετία του 70 οι κάτοικοι την ονομάζουν «Πευκάκια» λόγω των πολλών πεύκων που υπήρχαν εκεί και για να εξωραΐσουν τη φυσιογνωμία της περιοχής. Εξάλλου είχε αρχίσει να αλλάζει η εικόνα της.

1960 τρύγος Πευκάκια



















v Στη δεκαετία του 50 στα Πευκάκια υπήρχαν αμπελώνες με πλούσιες ποικιλίες όπως σαβατιανό, σιδερίτες, μοσχάτα, ροδίτες, φράουλες, σταφίδες και παράγονταν άριστης ποιότητας κρασί. Επίσης σε αφθονία ευδοκιμούσαν οι συκιές. Τα σύκα που παράγονταν πουλιούνταν σε τελάρα στην οδό Κλεισθένους (αποτελούσε κύριο δρόμο και οδηγούσε στην Πεντέλη). Ακόμη και το κόκκινο αργιλώδες χώμα των Πευκακίων χρησιμοποιούταν στην κατασκευή σταμνών, κανατιών και γλαστρών το 1950 -1970.

v       Τις δεκαετίες του 60 και 70  τα σπίτια δεν είχαν ρεύμα. Η ηλεκτροδότηση άρχισε το 1958 με χρήματα των κατοίκων και καλύφθηκαν οι δρόμοι Πρεβέζης, Θεσσαλονίκης, Θερισού και Χρυσοστόμου Σμύρνης.

v       Η πρώτη παροχή νερού σε κατοικία πραγματοποιήθηκε το 70 (Αγάθωνος & Μακαρίου). Έως τότε η ύδρευση γινόταν από πηγάδια της περιοχής και το νερό μεταφέρονταν στα σπίτια με φορτηγά έναντι αμοιβής. Επίσης μετέφεραν νερό από την Πεντέλη. Επί δημαρχίας Λεονάρδου Χατζηανδρέου άρχισε και ολοκληρώθηκε το δίκτυο ύδρευσης από το Δήμο, το οποίο αργότερα παραχωρήθηκε στην ΕΥΔΑΠ.

v       Στις αρχές της δεκαετίας του 70 στα Πευκάκια κατοικούσαν 500-600 κάτοικοι, στις αρχές του 80 ξεπερνούσαν τους 1000 και σήμερα ξεπερνούν τις 10 – 12.000 άτομα.

v       Στις 20 Σεπτεμβρίου 1951 ιδρύεται ο πρώτος σύλλογος της περιοχής με την ονομασία «Εξωραϊστικός Σύλλογος Παραδείσου Αγίας Παρασκευής» με πρόεδρο το Βασίλη Μπουτσικάρη, για τα Πευκάκια και τον Παράδεισο.

v       Το 1975 ιδρύεται σύλλογος για τα Πευκάκια με την ονομασία: «Αναπτυξιακός – Εξωραϊστικός & Εκπολιτιστικός Όμιλος Πευκακίων-Παραδείσου» με πρώτο πρόεδρο το Μιχάλη Μιχαηλίδη. Ο σύλλογος λειτούργησε ως τη δεκαετία του 1980. Στο ενδιάμεσο της πορείας του υπήρξε διάσπαση με την αποχώρηση μελών καθώς και του προέδρου κ. Μιχαηλίδη.

v       Ο «Εξωραϊστικός Φυσιολατρικός Σύλλογος Πευκακίων  <Η Αναγέννηση>» ιδρύεται στις 3 Δεκεμβρίου 1977. Χρέη προέδρου εκτελούσε ο Κων/νος Τρυφωνόπουλος έως τις 14 Μαρτίου 1978 οπότε εκλέγεται το πρώτο ΔΣ με πρόεδρο τον κ. Μιχαηλίδη.

θεμελίωση Αγ. Αναργύρων

v       Την άνοιξη του 1979 εν μια νυκτί και με πρόχειρα υλικά χτίζεται το Ναΰδριο των Αγίων Αναργύρων και το επόμενο πρωί οι πρωτεργάτες βρίσκονται στο Αστυνομικό τμήμα μετά από μήνυση του φερόμενου ως ιδιοκτήτη του οικοπέδου. Ο ναός πρωτολειτούργησε το Πάσχα του 1979 από τον αείμνηστο πρωτοπρεσβύτερο  π. Αντώνιο Αλεβιζόπουλο. Η ανέγερση όμως νέου Ναού δεν ήταν δυνατή, λόγω μη ύπαρξης τίτλων ιδιοκτησίας του οικοπέδου, παρά τη θετική απόφαση του ΔΣ του Δήμου Παιανίας (στον οποίο ανήκε διοικητικά η περιοχή των Πευκακίων). Στις 17/7/2006 τοποθετείται επίσημα ο θεμέλιος λίθος για την ανέγερση του νέου Ι.Ν. Αγίων Αναργύρων από τον Μητροπολίτη Αχελώου Ευθύμιο Στύλιο με την άδεια του τότε Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου.

v       Με το Προεδρικό Διάταγμα Αρ. Γ. 310/71, στις 12/1/1978 που υπογράφει ο Υπουργός  Μεταφορών Νικόλαος Ζαρντινίδης η έκταση που ανήκε στο Δήμο Παιανίας, στη θέση που βρισκόταν παλιότερα το Λατομείο Γκικάκη και μετά ο σκουπιδότοπος των Δήμων Χαλανδρίου και Παιανίας, εγκρίνεται για την ανέγερση του 9ου Δημοτικού σχολείου. Μετά από αγώνες γίνεται η μεταγραφή του οικοπέδου στον ΟΣΚ και χτίζεται το σχολείο.

v       Ως το 1979 τα Πευκάκια ανήκαν διοικητικά στο Δήμο Παιανίας. Με Προεδρικό Διάταγμα στις 30/1/1979 γίνεται η προσάρτηση στο Δήμο Αγίας Παρασκευής. Στο Π.Δ. που υπογράφει ο τότε Υπουργός Εσωτερικών Γ. Σουφλιάς ορίζεται: «Η περιοχή Πευκακίων του Δήμου Παιανίας της Επαρχίας και του Νομού Αττικής η περικλειομένη από την λεωφόρον Μεσογείων, την οδόν Κλεισθένους, την σιδηροδρομικήν γραμμήν του Λαυρεωτικού προς Χαλάνδρι (εκεί όπου σήμερα διέρχεται η Αττική οδός), την οδόν Αγίου Δημητρίου Ναυπακτίας, τμήμα της οδού Αλαμάνας, την οδόν Τσακάλωφ και την οδόν Αγελάου, μέχρι συναντήσεως αυτής με την λεωφόρον Μεσογείων, προσαρτάται εις την συνοδευομένη αυτή περιφέρειαν του Δήμου Αγίας Παρασκευής εν τη αυτή Επαρχία και τω αυτώ Νομώ».

v       Στις 7 Ιουνίου 2005 στο 9ο Δημοτικό σχολείο ο Νομάρχης Αθηνών Γιάννης Σγουρός υπογράφει την Πράξη Εφαρμογής της Πολεοδομικής Μελέτης Πευκακίων. Η Πράξη Εφαρμογής περιελάμβανε περίπου 1600 ιδιοκτησίες σε μια έκταση 850 στρεμμάτων. Η Συνοικία πλέον αλλάζει πρόσωπο και αποκτά μεγάλες προοπτικές.

exofylo-vivliou-fev2011

Σημ: Οι πληροφορίες αυτές αντλήθηκαν από το βιβλίο «Αναπολώντας τα Πευκάκια του χτες …» του Γιώργου Γεωργίου, πρ. προέδρου του Εξωραϊστικού Συλλόγου Πευκακίων «Η Αναγέννηση».

Μπήκαμε στην βίλα του Αλέξανδρου Ιόλα – Κίκα Κυριακάκου, popaganda.gr 01/07/2014

Mε αφορμή μια παράσταση αφιερωμένη στη ζωή του σημαντικού συλλέκτη μπήκαμε στην «θρυλική» βίλα της Αγίας Παρασκευής, η οποία έχει πλέον μετατραπεί σε ένα θλιβερό μνημείο. Φωτογραφίες: Κίκα Κυριακάκου

8

«Οι περισσότεροι έμποροι τέχνης λειτουργούν απλώς ως μια κηλίδα γράσου διευκολύνοντας τη λειτουργία του επιχειρηματικού κόσμου της τέχνης», σημειώνει η δημοσιογράφος Rachel Small σε πρόσφατο άρθρο της στο περιοδικό Interview. «Ωστόσο υπάρχουν ορισμένα θρυλικά πρόσωπα  τα οποία έχουν εδραιωθεί στην ιστορία της τέχνης, με τις προτιμήσεις, τις θεωρήσεις και τις κινήσεις τους. Ένα από αυτά ο Αλέξανδρος Ιόλας».

Mε αφορμή μια παράσταση αφιερωμένη στη ζωή του διορατικού και ευφυή Έλληνα φιλότεχνου, βρέθηκα κάποιες ημέρες πριν σε ένα από τα σημεία της Αθήνας που πάντοτε αποτελούσαν για μένα αστικό μύθο: τη βίλα του Αλέξανδρου Ιόλα. Ο διακεκριμένος χορευτής, γκαλερίστας και συλλέκτης Αλεξανδρινής καταγωγής, ταξίδεψε σε νεαρή ηλικία στη Νέα Υόρκη και γοητεύτηκε από την πλούσια εικαστική παραγωγή της αλλά και από τους καλλιτέχνες που είχαν διαφύγει στις Η.Π.Α. κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Καθιερώθηκε ως μαικήνας διεθνών και Ελλήνων καλλιτεχνών όπως ο Magritte, ο De Chirico, ο Ernst, ο Warhol, ο Κουνέλης, ο Takis και ο Τσαρούχης. Πάντα εκκεντρικός, προβοκάτορας και τολμηρός, δεν άργησε να αποκτήσει ορκισμένους εχθρούς στην Ελλάδα του Αυριανισμού και της Αλλαγής τη δεκαετία του ’80. Ωστόσο ο Ιόλας επιθυμούσε να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη χώρα του και έτσι επιστρέφοντας αγόρασε την περιβόητη βίλα της Αγίας Παρασκευής, ένα οίκημα–μουσείο σύγχρονης τέχνης, που ακόμη θυμάμαι να με εντυπωσιάζει στα ντοκιμαντέρ, τις συνεντεύξεις και τα αφιερώματα της τότε κρατικής τηλεόρασης.

11
3

Ο αρχιτέκτονας και αρχισυντάκτης του greekarchitects.gr, Μανώλης Οικονόμου, στην εκτενή έρευνά του με τίτλο Οδοιπορικό στη Βίλα Ιόλα, μας δίνει περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με την πολύπλοκη αρχιτεκτονική ιστορία του οικήματος: «Ξεκίνησε να κτίζεται στα μέσα της δεκαετίας του ’60 και διαμορφώθηκε σε τρεις φάσεις, με την τελευταία να είναι η κατασκευή του ορόφου το 1971-1972. Αρχιτέκτονας της βίλας είναι ο Γεώργιος Μουσούρης με σπουδές στην Αμερική όπως μας αναφέρει ο γιος του. Τα επίσημα σχέδια δεν φέρουν την υπογραφή του διότι δεν είχε αναγνωρίσει το αμερικανικό πτυχίο του. Έτσι τα σχέδια υπογράφτηκαν από τον μηχανικό Μ. Καραντινό. Τα προηγούμενα αναιρούν όλες τις αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με την αρχιτεκτονική μελέτη της βίλας. Συχνά αναφέρεται ότι είναι ο Πικιώνης σε συνεργασία με τον Τσαρούχη. Στην αμφιλεγόμενη βιογραφία τού Α. Ιόλα, τού Ν. Σταθούλη, γίνεται αναφορά στον Πικιώνη χωρίς όμως περισσότερες λεπτομέρειες για το συγκεκριμένο αντικείμενο που διαπραγματευόταν».

Η βίλα του Ιόλα βρίσκεται σε ένα κτήμα επτά στρεμμάτων, εμφανώς εγκαταλελειμμένο με πλούσια βλάστηση. Φθάνοντας στην είσοδό της, η περιέργειά μου γρήγορα αντικαταστάθηκε από θλίψη και οργή. Κατευθυνόμενη στο εσωτερικό της βίλας βρέθηκα σε ένα καταπράσινο χώρο με σπασμένα βάθρα και κίονες, μια βανδαλισμένη εκδοχή του «κήπου με τα αγάλματα». Εκεί αντίκρισα και τα πρώτα γκραφίτι και γραμμένη με σπρέι τη λέξη «αίσχος», την οποία και συναντάμε διάσπαρτα σε διάφορα σημεία του κατεστραμμένου οικήματος. Το σπίτι του Ιόλα -κούφιο, βανδαλισμένο και απογυμνωμένο- έχει μετατραπεί πλέον σε ένα θλιβερό μνημείο που δεν θυμίζει σε τίποτα το ένδοξο και βαρυσήμαντο παρελθόν του. Είναι ευρέως γνωστό ότι λίγο πριν από το θάνατό του, η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε να δεχθεί την πλούσια συλλογή έργων που θέλησε να παραχωρήσει ο Ιόλας στο κράτος ενώ αρκετοί από τους εντυπωσιακούς πίνακες και τα γλυπτά που κοσμούσαν την έπαυλή του, πλέον αγνοούνται.

Σήμερα, μικρό μέρος της συλλογής του Ιόλα βρίσκεται στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη που του θύμιζε τη γενέτειρα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Η συλλογή των 47 έργων που εκείνος δώρισε στο Μουσείο αποτέλεσε και τον πυρήνα, για την απαρχή της λειτουργίας του. Το ∆ιοικητικό Συμβούλιο, μάλιστα, τον τιμά δίνοντας το όνομά του στην τριώροφη πτέρυγα του Μ.Μ.Σ.Τ. και αφιερώνοντάς του τον κατάλογο της μόνιμης συλλογής του.

Ανασύρθει στις 27/5/2020 από https://popaganda.gr/stories/bikame-stin-vila-tou-alexandrou-iola/

Οδοιπορικό στη Βίλα Ιόλα – greekarchitects.gr, 28/4/2012

https://vimeo.com/41210909

Οδοιπορικό στη Βίλα Ιόλα from GreekArchitects.gr on Vimeo.

Ανασύρθει στις 27/5/2020 από https://vimeo.com/41210909

https://www.youtube.com/watch?time_continue=249&v=F4XgSCHnGOY&feature=emb_logo

Ανασύρθει στις 27/5/2020 από https://www.youtube.com/watch?time_continue=249&v=F4XgSCHnGOY&feature=emb_logo